8 prostych zasad obcowania, kiedy wami manipulują

Żeby obronić się od nich, nasza redakcja i Рsychologies wykłada kilka zasad bezpieczeństwa, które opracował ekspert po komunikatywnych strategiach, trener Preston Ni.

• Macie prawo do szacunku przez innych ludzi.
• Macie prawo wyrażać swoje uczucia, myśli i pragnienia.
• Macie prawo ustalać swoje priorytety.
• Macie prawo mówić "nie" bez poczucia winy o tym.
• Macie prawo otrzymać to, za co zapłaciliście.
• Macie prawo wyrażać swoje poglądy, które różnią się od poglądów innych ludzi.
• Macie prawo bronić się od fizycznych, moralnych i emocjonalnych zagrożeń.
• Macie prawo budować swoje życie odpowiednio do swojego rozumienia szczęścia.

To – zasięgi waszego osobistego obszaru. Oczywiście manipulatory rażąco naruszając nasze granice, nie poważają i nie przyznają tych praw. Ale tylko my same i nikt inny, jesteśmy odpowiedzialne za swoje życie.

W obcowaniu manipulator stale zmienia maski: z jednym człowiekiem on jest podkreślono uprzejmy, z innym – zuchwale brutalny, w jednej sytuacji absolutnie bezradny, w innej – skrajnie agresywny. Jeśli zauważyliście, że komuś jest właściwa podobna skrajność, trzymajcie się od tego człowieka na bezpiecznej odległości i próbujcie nie wstępować z nim do kontaktów bez konieczności.

Najczęściej przyczyny takiego zachowania są skomplikowane i głęboko zakorzenione w dziecięcym doświadczeniu. Poprawiać, wychować na nowo, czy ratować manipulatora – nie wasze zadanie.

Zadanie manipulatora – grać na waszej słabości. Nic dziwnego, jeśli obok niego zaczynacie odczuwać swoją niepełnowartościowość i nawet obwiniać siebie w tym, że nie odpowiadacie jego wymogom. Śledźcie te uczucia i wspomnijcie, że problem nie jest w was. Wami manipulują, żeby zmusić odczuwać siebie niewystarczająco dobrym, czyli gotowym podporządkować się cudzej woli i zrezygnować ze swoich praw. Obmyślcie wasz związek z manipulatorem, odpowiadając na następujące pytania:

• Czy przejawia on do mnie szczery szacunek?
• Na ile są uzasadnione jego oczekiwania i wymagania?
• Na ile są zrównoważone nasze relacje, czy tylko jeden z nas do nich wkłada się, a inny otrzymuje korzyści?
• Czy nie przeszkadzają mi te relacje dobrze odnosić się do siebie?

Odpowiedzi na te pytania pomogą zrozumieć, w kim jest problem – w was samych, czy w innym człowieku?

Manipulatory zawsze przezwyciężają was prośbami czy wymogami, zmuszając zapomnieć o sobie i przełączać się na ich potrzeby. Usłyszawszy skierowany do was kolejny bezpodstawny apel, przesuńcie fokus uwagi z własnej persony na manipulatora. Zadajcie mu kilka sprawdzających pytań i stanie się jasno, czy posiada on chociaż jakąś samokrytykę:

• "Uważasz, że to jest mądra(-y) prośba (wymóg)?"
• "Według ciebie to uczciwie w stosunku do mnie?"
• "Czy mogę mieć własną opinię na ten temat?"
• "Pytasz mnie, czy mówisz?"
• "A co otrzymam w wyniku?"
• "Naprawdę liczysz, że ja... (przeformułujcie jego prośbę / wymóg)?"

Stawiając te pytania, jakby stawiacie przed nim lustro i manipulator może przejrzeć w "odbiciu" prawdziwy sens swojego zapytania. Najprawdopodobniej on cofnie się i weźmie wstecz swój wymóg.

Ale są wśród nich i absolutnie beznadziejne postacie, które nie staną nawet słuchać was i przedłużą domagać się swojego. W takim wypadku skorzystajcie się następnymi radami.

Jeszcze jeden ulubiony sposób manipulatorów – domagać się od was natychmiastowej odpowiedzi, czy działania. W sytuacji braku czasu dla nich jest lżej zarządzać wami i osiągać swoje cele (w terminologii specjalistów ze sprzedaży to nazywa się "Zamknąć umowę").

Jeśli odczuwacie, że na was zwiększa się presja – nie kwapcie się podejmować decyzję. Wykorzystajcie czasowy czynnik we własnych interesach, dystansujcie się od prób cisnąć na was. Zachowacie kontrolę nad sytuacją, tylko powiedziawszy: "Pomyślę nad tym". To są bardzo skuteczne słowa! Weźcie pauzę, żeby ocenić wszystkie za i przeciw, i zważcie: czy chcecie przedłużać omawianie, albo lepiej w ogóle powiedzieć "nie".

Umiejętność mówić "nie" – to w ogóle najważniejsza część sztuki komunikacji. Wyraźnie sformułowana odmowa pozwala wam twardo stać na swoim, zachowując przy tym normalne relacje.

Pamiętajcie, że macie prawo ustalać własne priorytety, prawo powiedzieć "nie", nie przeżywając przy tym uczucia winy, i prawo wybierać swoją drogę do szczęścia.

W odpowiedź na brutalną inwazję do waszej osobistej przestrzeni i niechcenia słyszeć wasze "nie", opowiedzcie manipulatorowi o skutkach jego działań.

Umiejętność prognozować i przekonująco formułować ewentualne konsekwencje – jedno z najsilniejszych środków, które pozwalają wywieść manipulatora z gry. To stawia jego do sytuacji bez wyjścia i zmusza zmienić stosunek do was na pełny szacunku.

Czasami manipulatory dochodzą do prostych zastraszeń, próbując zastraszyć ofiarę, czy uszkodzić ją. Najważniejsze co tutaj trzeba pamiętać: tacy ludzie czepiają się do tych, kogo uważają słabszymi. Aż jesteś pasywny i ustępliwy – jesteś dla nich potencjalną ofiarą. Przy czym w duszy wiele osób z tych sprawców obrazy są bojaźliwe. I jak tylko wytknięta ofiara zaczyna przejawiać twardość i bronić swoje prawa, manipulator najczęściej odstępuje. Ta zasada pracuje w dowolnej wspólnocie: w szkole, w rodzinie, w pracy.

Jak pokazują badania, wiele sprawców obrazy sami są ofiarami przemocy. Ta okoliczność oczywiście w żaden sposób nie wybacza ich zachowania, ale o niej ważne pamiętać, żeby opanowanie odnosić się do ich ataku.